Helstu viðburðir

1. – Árið 1200 kom Guðmundur prestur Arason að Mýrum. Þetta var skömmu áður en hann var kjörinn biskup, en í hugum fólks hefur hann fengið viðurnefnið hinn góði.

2. – Mýra er getið í Landnámu. Þar er nefndur Mýra-Knjúkur, sem var barnabarn Þórðar Víkingssonar landnámsmanns í Alviðru í Dýrafirði. Þórður var talinn launsonur Haraldar hárfagra konungs í Noregi. Mýrar-Knjúkur hefur búið á Mýrum snemma á tíundu öld.

3. – Þórður Kakali sat á Mýrum veturinn 1243 – 44. Um jólin hélt hann mikla veislu og bauð til sín öllum „bestu“ mönnum á Vestfjörðum. Í veislunni steig hann á stokk og strengdi þess heit að láta aldrei taka mann úr kirkju til að drepa hann, hverjar sem sakir væru.

4. – Nokkuð innan við túngirðinguna á Mýrum sjást tóftir niður við Vaðalinn, sem rennur neðan við túnið á Mýrum. Þær heita Kakalanaust. Má vera að Þórður hafi safnað þangað saman skipum þegar ferð hans til Skagafjarðar var undirbúin. Sú ferð endaði með Flóabardaga á Jónsmessu 1244.

5. – Þórdís Snorradóttir (Sturlusonar) sat um tíma á Mýrum, þegar hún var orðin ekkja eftir Þorvald Vatnsfirðing. Hún var þá hrakin burt frá Vatnsfirði af Órækju bróður sínum árið 1234.

6. – Biskuparnir Jón Arason og Ögmundur Pálsson deildu af heift um eignarhald á Mýrum, og hafði Jón betur í þeirri deilu. Á þeim tíma sat Bjarni Narfason jörðina, og hann keypti hana af biskupi 1541. Mun jörðin síðan hafa verið í eigu afkomenda eða ættingja Björns Narfasonar til 1810. Um tíma bjuggu prestar á Mýrum og einn þeirra var Jón Ásgeirsson, faðir Þórdísar móður Jóns Sigurðssonar forseta. Hún var fædd á Mýrum.

7. – Þrjú hvalveiðiskip Baska fórust í Reykjafirði syðri á Ströndum aðfaranótt 21. september 1615 og komust 83 skipbrotsmenn af. Baskarnir neyddust til að stela vistum. Ari Magnússon, sýslumaður í Ögri, kallaði saman dómþing á Mýrum 26. janúar 1616. Í niðurlagi dómsins segir: „…þá dæmum vér fyrrtéða skipbrotsmenn  með öllu friðlausa og sanna ránsmenn, dræpa og deyðandi, hvar þeir mega höndlast…“ Varla hefur hræðilegri dómur verið kveðinn upp á Íslandi.

8. – Frá 1811-1936 hafði svokölluð Mýraætt búið á Mýrum og haft mikið umleikis. Ættin hófst á Mýrum með því að maður að nafni Brynjólfur Hákonarson keypti jörðina. Afkomendur hans voru miklir athafnamenn. Þekktastur af Mýraættinni var Guðmundur Hagalín Guðmundsson eldri. Guðmundur var sonur Guðmundar Brynjólfssonar. Guðmundur Hagalín rithöfundur var dóttursonur hans. Hann hefur gert Mýraættinni góð skil í bókinni Ég veit ekki betur (Bókfellsútgáfan 1951.)

9. – Nú háttaði þannig til að síðasti afkomandi ættarinnar, sem bjó á Mýrum, var Ingibjörg Guðmundsdóttir Brynjólfssonar gift Friðriki Bjarnasyni frá Hamralandi í Reykhólasveit. Hann var lærður trésmiður. Friðrik byggði bæði kirkjuna (árið 1897) og íbúðarhúsið á Mýrum (árið 1903.) 

10. – Guðrún Friðriksdóttir og maður hennar, sem bjuggu í Reykjavík seldu jörðina hjónunum Gísla Vigni Vagnssyni og Guðrúnu Sigríði Jónsdóttur. Gísli og Guðrún fluttu þangað vorið 1936. Það eru afkomendur þeirra sem nú eiga jörðina.

11. – Bæjarstæðið á Mýrum er einstaklega fallegt og það er varla ofmælt að Dýrafjörður sé einn fegursti fjörður landsins. Mýrar standa norðanvert við fjörðinn gegnt Þingeyri, þó aðeins utar og upp í hlíðinni, þannig að kirkjan og bæjarhúsin blasa við þegar horft er norður yfir fjörðinn frá Þingeyri. Á Mýrum var þingstaður í nær 1000 ár og kirkja hefur staðið á Mýrum frá 11. eða 12. öld.

12. – Um 1920 var byggt þinghús hreppsins við norðvesturenda íbúðahússins að Mýrum, sem notaði þá sama inngang.

13. – Árið 1983 lauk fastri búsetu í gamla bænum. Þá byggðu húsráðendur, Bergsveinn Gíslason, bóndi, og Valdimar Gíslason, kennari og hreppsstjóri, parhús um 100 metra vestar á túninu. Una Gísladóttir og maður hennar, Snorri Ólafsson, notuðu þá gamla bæinn fyrir sumarbústað.

14. – Þegar Gísli og Guðrún komu að Mýrum, árið 1936, var þar dálítið æðarvarp með 1300 hreiðrum. Undir þeirra umsjón stækkaði varpið jafnt og þétt og þegar mest var urpu á Melnum 6400 æðarkollur.

15. – Æðardúnn er dýr vara, en hann útheimtir mikla vinnu við hreinsun. Hjónin á Mýrum sömdu við vélfræðing í Reykjavík, Baldvin Jónsson, að smíða dúnhreinsunarvél. Sumarið 1953 var vélin tilbúin, og var þetta fyrsta vélin sem hreinsað gat æðardún. Hún fékk nafnið Sylgja nr. 1.

16. – Sennilega hefur kirkja risið á Mýrum fljótlega eftir kristnitökuna, en um upphaf hennar er þó ekki vitað. Um aldamótin 1200 bjó Mögur Mögsson á Mýrum. Hann hélt heimilisprest sem hét Magnús Þórðarson, og er það fyrsti prestur sem nafngreindur er á Mýrum.

17. – Elstu máldagar kirkjunnar eru frá 1397. Þá átti kirkjan 20 hundruð í heimajörðinni. Árið 1431 eignaðist hún Rekavík bak Höfn í Sléttuhreppi og Jón Arason biskup lét kirkjunni í té Fell, sem er bær norðan undir Mýrafellinu. Jón Magnússon gaf kirkjunni kotið Þaralátursfjörð í Grunnavíkurhreppi.

18. – Þegar Mýraættin eignaðist Mýrar 1810 átti kirkjan ennþá 20 hundruð í jörðinni. Brynjólfur Hákonarson endurreisti kirkjuna 1811. Það var torfkirkja, en sonur hans Guðmundur reisti timburkirkju 1853. Þessar kirkjur stóðu í miðjum kirkjugarðinum. Það var svo Guðný dóttir hans og Friðrik Bjarnason mágur Guðnýjar, sem byggðu þá kirkju sem nú stendur. Hún var reist austan við kirkjugarðinn og stendur hátt og setur mikinn svip á landslagið.

19. – Árið 1952 var hafist handa við endurbætur á kirkjunni. Gísli á Mýrum var formaður sóknarnefndar og hafði forystu um þessar endurbætur. Það þurfti að skipta út neðri hluta veggjanna, gluggum og endurnýja gólfið. Einnig þurfti að byggja nýjan turn. Kirkjan var svo endurvígð af Sigurgeir Sigurðssyni biskupi 31. maí 1953.

20. – Sagt er að altaristaflan hafi verið gefin af Markúsi Snæbjörnssyni 1775. Hann var sonur Mála-Snæbjarnar, sem bjó um tíma á Mýrum. Yfir altaristöflunni er vængbrík, sem gefin var af Kristínu Magnúsdóttur, konu Mála-Snæbjarnar árið 1696.

21. – Tvær klukkur eru í turninum. Önnur var gefin af Jóni Magnússyni sýslumanni 1621. Jón var sonur Magnúsar prúða. Hann var mikilsmetinn valdsmaður og var sendur ásamt tveimur öðrum á konungsfund 1619 til að biðja um lagfæringu á verslunarkjörum Íslendinga. Árangur af þeirri ferð mun hafa verið lítill, en væntanlega mun hann hafa látið steypa klukkuna í þeirri ferð. Hin klukkan mun vera miklu eldri.